29. SEPTEMBAR kroz istoriju donio je brojne događaje koji su ostavili trag u nauci, politici, svemirskim istraživanjima i svjetskoj istoriji.
1829. – POČELA DA RADI METROPOLITAN POLICE U LONDONU
Na današnji dan 1829. godine na ulicama Londona počela je da djeluje Metropolitan Police, organizovana policijska služba koja će kasnije postati poznata i pod nazivom Scotland Yard. Prve patrole izašle su na ulice upravo 29. septembra.
1911. – ITALIJA OBJAVILA RAT OSMANSKOM CARSTVU
Italija je 29. septembra 1911. godine objavila rat Osmanskom carstvu, čime je počeo Italijansko-turski rat. Sukob je prvenstveno vođen zbog teritorija u sjevernoj Africi, a završen je naredne godine italijanskim osvajanjem Tripolitanije i Kirenaike.
1972. – JAPAN I KINA USPOSTAVILI DIPLOMATSKE ODNOSE
Japan i Narodna Republika Kina 29. septembra 1972. godine potpisali su Zajedničko saopštenje kojim su odlučili da uspostave diplomatske odnose. Time je formalno okončan period bez diplomatskih odnosa između dvije države.
☢️ 1957. – KJŠTIMSKA NUKLEARNA KATASTROFA
Na današnji dan 1957. godine u kompleksu Majak u tadašnjem Sovjetskom Savezu dogodila se velika nuklearna nesreća. Eksplodirao je rezervoar sa radioaktivnim otpadom, što je izazvalo ozbiljnu radioaktivnu kontaminaciju šireg područja.
1954. – OSNOVAN CERN
Na današnji dan 1954. godine zvanično je počeo da postoji CERN – Evropska organizacija za nuklearna istraživanja. Organizacija je nastala zahvaljujući saradnji 12 osnivačkih država, među kojima je bila i tadašnja Jugoslavija.
CERN će decenijama kasnije postati jedno od najvažnijih svjetskih središta istraživanja fizike čestica.
1988. – NASA SE VRATILA SVEMIRSKIM LETOVIMA NAKON ČELENDŽERA
Space Shuttle Discovery lansiran je 29. septembra 1988. godine u okviru misije STS-26. Bio je to prvi američki let svemirskog šatla nakon katastrofe Challengera 1986. godine.
Discovery je uspješno poletio sa Kennedy Space Centera, označivši povratak NASA-inog programa Space Shuttle u operativne misije.
1978. – PREMINUO PAPA JOVAN PAVAO I
Papa Jovan Pavle I preminuo je 29. septembra 1978. godine, samo 33 dana nakon izbora za poglavara Katoličke crkve. Njegov pontifikat bio je jedan od najkraćih u novijoj istoriji papstva.
1789. – USVOJEN ZAKON O ZAKLETVI PRIPADNIKA AMERIČKE VOJSKE
Američki Kongres je 29. septembra 1789. godine usvojio prvi zakonski propis kojim je uređena zakletva pripadnika vojne službe Sjedinjenih Američkih Država nakon donošenja Ustava.
KO JE ROĐEN NA DANAŠNJI DAN – 29. SEPTEMBAR?
- septembra rođene su brojne poznate ličnosti iz svijeta književnosti, nauke, filma, muzike, sporta i politike.
MIGUEL DE CERVANTES (1547–1616)
Španski književnik, najpoznatiji kao autor romana „Don Kihot“, jednog od najznačajnijih djela svjetske književnosti.
HORATIO NELSON (1758–1805)
Britanski admiral i jedan od najpoznatijih pomorskih vojnih zapovjednika u istoriji. Posebno je poznat po pobjedi u bici kod Trafalgara.
ENRICO FERMI (1901–1954)
Italijansko-američki fizičar i dobitnik Nobelove nagrade za fiziku. Dao je veliki doprinos razvoju nuklearne fizike i istraživanju nuklearnih reakcija.
MICHELANGELO ANTONIONI (1912–2007)
Jedan od najznačajnijih italijanskih filmskih reditelja i scenarista 20. vijeka. Njegovi filmovi ostavili su snažan trag u svjetskoj kinematografiji.
JERRY LEE LEWIS (1935–2022)
Američki pjevač, pijanista i jedan od pionira rock and rolla. Bio je poznat po energičnim nastupima i virtuoznom sviranju klavira.
LECH WAŁĘSA (1943)
Poljski sindikalni lider i političar, jedan od ključnih ljudi pokreta „Solidarnost“. Bio je predsjednik Poljske od 1990. do 1995. godine i dobitnik Nobelove nagrade za mir 1983. godine.
ANDRIY SHEVCHENKO (1976)
Bivši ukrajinski fudbaler, jedan od najpoznatijih napadača svoje generacije i osvajač Zlatne lopte 2004. godine.
ZACHARY LEVI (1980)
Američki glumac poznat po brojnim televizijskim i filmskim ulogama, uključujući glavnu ulogu u filmu „Shazam!“.
KEVIN DURANT (1988)
Američki košarkaš i jedan od najpoznatijih igrača svoje generacije. Tokom karijere osvojio je brojne individualne i ekipne nagrade.
HALSEY (1994)
Američka pjevačica i kantautorka poznata po hitovima poput „Without Me“, „Closer“ i „Bad at Love“.
- septembar tako je kroz istoriju bio rođendan velikog broja značajnih književnika, naučnika, umjetnika, sportista i drugih javnih ličnosti.
PREMINULI NA DANAŠNJI DAN – 29. SEPTEMBAR
- septembra kroz istoriju preminule su brojne poznate ličnosti iz svijeta književnosti, umjetnosti, muzike, sporta i nauke.
ÉMILE ZOLA (1840–1902)
Francuski književnik, novinar i jedan od najznačajnijih predstavnika naturalizma u književnosti. Poznat je po romanima „Žerminal“, „Nana“ i „Čovjek zvijer“. Preminuo je 29. septembra 1902. godine.
RUDOLF DIESEL (1858–1913)
Njemački inženjer i pronalazač po kojem je dizel-motor dobio ime. Preminuo je 29. septembra 1913. godine pod okolnostima koje su i danas predmet istorijskih rasprava.
ILJA REPIN (1844–1930)
Ruski, odnosno ukrajinsko-ruski slikar i jedan od najpoznatijih predstavnika realizma. Njegova djela ubrajaju se među značajna ostvarenja evropskog slikarstva 19. vijeka. Preminuo je 29. septembra 1930. godine.
RAY EWRY (1873–1937)
Američki atletičar i jedan od najuspješnijih olimpijaca svog vremena. Osvojio je više zlatnih medalja u disciplinama skokova iz mjesta. Preminuo je 29. septembra 1937. godine.
W. H. AUDEN (1907–1973)
Englesko-američki pjesnik, jedan od najznačajnijih pjesnika 20. vijeka. Njegovo stvaralaštvo obuhvata poeziju, eseje i dramske tekstove. Preminuo je 29. septembra 1973. godine.
PAPA JOVAN PAVAO I (1912–1978)
Papa Jovan Pavle I preminuo je 29. septembra 1978. godine, samo 33 dana nakon izbora za papu. Njegov pontifikat bio je jedan od najkraćih u istoriji Katoličke crkve.
BILL SHANKLY (1913–1981)
Škotski fudbaler i legendarni fudbalski menadžer, najpoznatiji po radu u Liverpoolu. Preminuo je 29. septembra 1981. godine.
ROY LICHTENSTEIN (1923–1997)
Američki umjetnik i jedan od najpoznatijih predstavnika pop-arta. Njegova djela inspirisana stripovima postala su prepoznatljiv dio moderne umjetnosti. Preminuo je 29. septembra 1997. godine.
TONY CURTIS (1925–2010)
Američki filmski glumac koji je tokom karijere ostvario više od stotinu filmskih i televizijskih uloga. Među najpoznatijim filmovima u kojima je glumio je „Some Like It Hot“. Preminuo je 29. septembra 2010. godine.
HELEN REDDY (1941–2020)
Australijsko-američka pjevačica i glumica, poznata širom svijeta po pjesmi „I Am Woman“. Preminula je 29. septembra 2020. godine.
29. SEPTEMBAR – DAN KOJI JE MIJENJAO ISTORIJU
Od razvoja moderne policijske službe i velikih međunarodnih sporazuma, preko nuklearnih istraživanja i svemirskih misija, 29. septembar ostao je zabilježen kao datum brojnih važnih događaja.
Istorija nas svakog dana podsjeća koliko se svijet mijenjao – i koliko su pojedini datumi ostavili dubok trag.
izvor fotografije
- : Naše Brčko
